ద్రవిడాంగనలు, వారకాంతల వర్ణనలు

రాయలు విల్లిపుత్తూరు పట్టణం , దాని అందచందాలు వివరించాడు. ఇక ద్రవిడాంగనల గురించి వర్ణించేటప్పుడు ఆ దృశ్యం మన కళ్లకు కట్టినట్టుగా ఉంటుంది. పట్టణం యొక్క విశేషాలతో పాటు అక్కడి ద్రవిడ స్త్రీలు, వారకాంతలు కూడా ప్రత్యేకమైనవారే. వారి అందమైనా, వ్యక్తిత్వమైనా, విలాసాలైనా దేనికదే సాటి.

మ. శయ పూజాంబుజముల్ ఘటిం దడఁబడన్ జందోయి లేఁగౌనుపై
దయఁ దప్పన్ బసుపాడి, పాగడపుఁ బాదంబొప్పఁ, జెంగల్వడి
గ్గియ నీ రచ్యుత మజ్జనార్ధము గటిం గీలించి, దివ్య ప్రబం
ధయుగాస్యల్ ద్రవిడాంగనల్ నడుతు రుద్యానంపులో త్రోవలన్.



( ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో)

విల్లిపుత్తూరులోని ద్రవిడ స్త్రీలు ఉద్యానవనములో ఎర్రని కలువలతో నిండియున్న కొలనులో చక్కగా ఒంటికి పసుపు రాసుకుని స్నానం చేసి, శ్రీపతి అభిషేకం కొరకు బిందెలో నీరు తీసుకుని తమ నడుముపై ఉంచుకున్నారు. అసలే ఆ స్త్రీల స్తనభారంతో వారి నడుములు వణికిపోతున్నాయి. ఆ స్త్రీలు దివ్యప్రబందాలను గానం చేస్తూ ఆ ఉద్యానవనపు త్రోవలలో మెల్లిగా నడుస్తున్నారు. వారు ధరించిన కాలి అందెలు వాళ్లు పాడే పాటకు తాళం వేస్తున్నాయి. అంతేకాక స్వామికొరకు పొడవాటి కాడలతో ఉన్న కమలాలను తమ చేత ధరించి , అదే చేత్తో బిందెను పట్టుకుని నడుస్తుండగా వారి నడకలోని లయకు ఆ పూవులు బిందెలో తొట్రుపడుతున్నాయి. ఈ పద్యంలో ఏ అలంకారం లేదు. కవి తాను చూసిన ఒక దృశ్యాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా వర్ణించి మనముందుంచుతున్నాడు.


మ. కలయ న్నీలమయంపుఁ దల్లి యొఱ దాఁకం దేటనీ రొప్పు ర
థ్యలకూపంబుల మీలఁ జూచి వలభివ్యాసంగి తుంగ ద్రుశా
ఖలలోనుండి గుబాలునన్ లకుముకుల్ క్రందై పడున్ లేచు మ్రు
చ్చిలి గేహేందిర ద్రావిడీ పరిచితిన్ జెండాడు చందంబునన్.


(ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో)

విల్లిపురపు వీధులలోని బావులలో నీరు ఒడ్డువరకు ఉబుకుతున్నాయి. నిర్మలమైన, స్వచ్చమైన ఆ నీటిలో కనిపిస్తున్న చేపలను చూసి, అక్కడి ఇండ్లలోని చూరులవెంబడి వ్యాపించి ఉన్న పెద్ద పెద్ద చెట్టుకొమ్మలపై ఉన్న లకుముకి పిట్టలు వాటిని పట్టుకోవడానికి పొంచి దుముకుతున్నాయి. వెంటనే నీళ్లలో మునిగిపోకుండా చప్పున లేస్తున్నాయి.. ఆ దృశ్యం ఎలా ఉంది అంటే ఎవ్వరికీ కనపడకుండా దాక్కుని, ఇంట వెలసిన లక్ష్మీదేవి తనకి బాగా పరిచయమైన ద్రవిడ స్త్రీలతో చెండాడు (బంతాట) తున్నట్టుగా అనిపిస్తుంది ఎవరికైనా. ద్రవిడ స్త్రీలు చెండాడుట, లకుముకి పిట్టలు చేపలను పట్టుకొనుటకు నీటిలో దుముకుట అనేది ప్రసిద్ధమైన ఉత్ప్రేక్ష.

సీ. సవలయ ధ్వని గాఁగ సారె వ్రేయు నదల్పు

యతినైన గుండె జల్లనఁ గలంప

సుడిసిన మొగమెత్తి చూడకుండు పరాకు

కుసుమబాణునినైనఁ గువిటుఁ జేయ
శ్రీకార్య పరులఁ గాంచిన లేచి మ్రొక్కు నం
జలికి నింద్రుండు నక్కొలువుఁ గోర,

హరిగృహావసరశంఖాకర్ణనకుఁ ద్రిప్పుఁ

గడగంటి జిగి ప్రజఁ గాఁడి పాఱఁ

తే. గవఱ లుంకించి వ్రేయఁ గొ ప్పవియ నవలి
కరమున నమర్పఁ బైఁటలో మరుని బటువు
బిల్లక్రియఁ బట్టుగంచెల బిగువుఁ జన్ను

నిక్కఁ దిన్నెలఁ బాత్రాళి నెత్తమాడు.


(ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో)
శ్రీ విల్లిపుత్తూరులోని వారకాంతలను వర్ణించ తరమా? వీధి అరుగులమీద కూర్చుని పాచికలు ఆడుతుంటే వారి చేతి కంకణాల ధ్వని సర్వం త్యజించిన సన్యాసికైనా గుండె జల్లుమనిపిస్తుంది. ఆటలో ఎంత లీనమైపోయి ఉంటారంటే ఎవరు వచ్చినా మొగమెత్తి చూడరు. ఆ కాంతలు గర్వంతో ఆ మన్మధుడినైనా సరే లెక్కపెట్టరు. కాని భగవంతుని సేవకు వెళ్ళే వారిని చూడగానే లేచి నమస్కరిస్తారు. వీరి అంజలులు పొందుటకోసం స్వర్గంలో అప్సరసల సేవలు కూడ వదులుకుని ఒక్కరోజైనా ఆ దేవాలయంలో సేవకుడిగా ఉండాలని కోరుకుంటాడట ఆ దేవేంద్రుడు. అంతటి సౌందర్యం వారిది. ఆలయములోని శంఖనాదములు వినగానే కన్నులు పక్కకి తిప్పు చూసినప్పుడు, ఆ కడకంటి చూపుల కాంతి ప్రజల గుండెల్లోంచి దూసుకుపోతుంది. అంత వాడి చూపులన్న మాటవి. పాచికలు చేత్తో బాగా గిలకరించి వేసినప్పుడు వారి కొప్పు వీడుతుంది. ఒక చేత్తో కొప్పును సరిచేసుకుని, మరో చేత్తో జారిన పైటను సరిచేసుకుంటూ ఆ వేశ్యలు పాచికలాట ఆడుతున్నారుట. ఈ పద్యంలో ఆ నగరంలోని వేశ్యల గుణగణాలన్నీ రాయలు వర్ణించారు. ఒకవైపు సౌకుమార్యమూ, మరోవైపు ఆభిజాత్యమూ, ఇంకొకవైపు భక్తీ, తగిన వాడివేడి, జిగిబిగి అన్నీ కలబోసిన సౌందర్యమూర్తులు వారు.


ఉ. వేవిన, మేడఁపై వలభి వేణికఁ జంట వహించి విప్పఁగాఁ
బూవులు గోట మీటుతఱిఁ బోయెడు తేఁటుల మ్రోఁత కామి శం
కావహ మౌఁ గృతాభ్యసన లౌటను దంతపు మెట్ల వెంబడిం
జే వడి వీణ మీటుటయుఁ జిక్కెడలించుటయు న్సరింబడన్.



( ఈ పద్యం సనత్ శ్రీపతి స్వరంలో )

ప్రకృతికి ప్రతీక స్త్రీ. స్త్రీకి సంబంధించిన పనులన్నీ అందంగానే ఉంటాయి.. ఇక సరసులైన రాయలవారు మాత్రం తక్కువతిన్నారా?... మేడపై జడవిప్పుకుని పూలను తీసివేస్తున్న కాంతను ఎంత రమ్యమనోహరంగా వర్ణించాడో చూడండి... ప్రభాతవేళ మేడపై చూరుపక్కన నిలబడి తన జడను ముందుకువేసుకుని విప్పుకుంటందంట ఓ వారకాంత. ఆ దృశ్యం చూడడానికి సర్వసాధారణంగానే ఉంటుంది. కాని కవికదా. సాధారణ విషయాన్ని మరింత అందంగా చెప్పకపోతే ఎలా? ఆ స్త్రీ తన జడవిప్పి అందులో చిక్కుకుని వాడిపోయిన పూలను గోటితో తీసివేస్తున్నది. పువ్వులున్నప్పుడు తుమ్మెదలు రాకుండా ఉంటాయా? ఆ ఇంతి పూవులు తీసేస్తుంటే తుమ్మెదలు చెదిరి ఝుమ్మని రొద చేస్తున్నాయంట. ఆ వీధిలో వెడుతున్నఒక కాముకుడు అది చూసి నిలబడిపోయాడు. అప్పటి కాంతలు వీణావిద్వాంసులు. తన జుట్టునుండి పూలను గోటితో రాలుస్తుండగా ఆమె వీణవాయిస్తున్నట్టుగా అనిపించిందంట ఆ యువకుడికి. త్వరత్వరగా పూలను విదిలిస్తుంటే ఆమె నల్లని జుట్టు వీణియగాను, అందులో చిక్కుకున్న పూలు దంతపు మెట్లుగాను తోస్తున్నాయి మరి ఆ కాముకుడికి. అందునా తుమ్మెదల రొద కూడా వీణాగానంవలె నున్నది. ఎంత అందమైన భ్రాంతి కదా..

విలిబుత్తూరు వర్ణన

ఆముక్తమాల్యద ప్రబంధాన్ని రాయలు విల్లిపుత్తూరు పట్టణ వర్ణనతో మొదలుపెట్టాడు. ముందుగా ఆ పట్టణంలోని సౌధాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.


మ .లలితోద్యాన పరంపరా పిక శుకాలాప ప్రతిధ్వానము
ల్వలభీ నీల హరి న్మణీ పికశుక స్వానభ్రమం బూన్ప మి
న్నులతో రాయు సువర్ణ సౌధముల నెందుం జూడఁ జెన్నొంది శ్రీ
విలుబుత్తూరు సెలంగుఁ బాండ్య నగరోర్వీ రత్నసీమంతమై


( ఈ పద్యం సనత్ శ్రీపతి స్వరంలో)

ఈ పద్యం చదువుతుంటే విల్లిపుత్తూరు పట్టణం ఎంత అందమైనదో కదా అని ఆశ్చర్యం కలగక మానదు. నిజంగా అలా ఉండేదా? లేక కవి ప్రతిభా అనిపిస్తుంది. ఆ పట్టణం అకాశాన్నంటే బంగారు మేడలతో శోభిల్లుతూ ఉంది. పట్టణం చుట్టుపక్కల ఉన్న ఉద్యానవనాలలో కోయిలలు, చిలుకలు కూస్తుంటే అవి ఆ మేడలలో ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి.. ఆ ద్వనులకు ఆ వీధులవెంట నడిచేవాళ్లు తలలెత్తి చూస్తే ఆ మేడల చూరులో అలంకారానికి అమర్చిన నీలములతో చెక్కిన కోయిలలు, పచ్చలతో చెక్కబడిన చిలుకలే కూస్తున్నట్టుగా భ్రమ కలుగుతుంది.. ఇక్కడ పక్షుల శరీరవర్ణాలకు అనువుగా రత్నాలను ఎన్నుకున్నాడు కవి. ఇంతటి అందచందాల వలననే ఈ విల్లిపుత్తూరు పట్టణం పాండ్యదేశమందలి భూమి అనే స్త్రీ పెట్టుకున్న పాపిట బొట్టులా ప్రకాశిస్తుంది. ప్రతి స్త్రీకి అలంకారమైన నుదుటి బొట్టుకు పవిత్రత, ప్రాముఖ్యం ఉన్నాయి. అందుకే విల్లిపుత్తూరు కూడా పాండ్యదేశానికి అలంకారంగా మాత్రమే కాక ఎంతో ప్రాముఖ్యం కలిగి ఉందని అర్ధమవుతుంది.




చ. పగడపుఁ జాయ చెందిరముఁ బ్రామిన పాండ్యవధూ కుచంబులన్
నగు నరుణంపు బొండ్లముల నారికెడంబులు వజ్రకుట్టిమం
బగు పథముం జెలంగు భవనాహృత శేషిత రత్న రక్ష క
భ్రగతరు సంతతి బ్రథమ భార్యఁ బురిన్ గిఱ వుంచె వార్ధినాన్



(ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో )

శ్రీ విల్లిపుత్తూరు పట్టణంలో ఉన్న ఇళ్లన్నీ రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. గృహవినియోగానికి ఉపయోగించగా మిగిలిన రత్నాలను సముద్రుడు తీసుకొని తన సంతానమైన కల్పవృక్షములను, పెద్ద భార్యయైన గంగను ఈ పట్టణానికి కుదువ పెట్టాడంట. ఆశ్చర్యంగా ఉంది కదా. అలా ఎందుకన్నారో చూద్దాం. పగడపు కాంతిగల కుంకుమను అద్దిన పాండ్యదేశ స్త్రీల కుచములను పరిహసిస్తున్నట్టుగా ఉన్న ఎర్రని, పై పీచు ఒలవని కాయలతో నిండి ఉన్న కొబ్బరిచెట్లు కల్పవృక్షములవలె, తెల్లనికాంతితో ప్రకాశిస్తున్న పురవీధులు గంగానదివలే స్వచ్చంగా కనిపిస్తున్నాయి మరి.



క. కోరకిత నారికేళ
క్ష్మారుహములు రత్నకుట్టిమంబులఁ దోఁపన్
ద్వారము లయత్న కృత శృం
గారముఁ గను నలికి మ్రుగ్గు ఘటియించి రనన్



( ఈ పద్యం సనత్ శ్రీపతి స్వరంలో )
శ్రీవిల్లిపుత్తూరులో ప్రతి ఇంటిలో నారికేళ వృక్షాలున్నాయి.ఆ యింటివారు వాకిలి ముందు అలికి ముగ్గు పెట్టినట్టుగా ఇంటిముందు గట్టిపడిన భూమిపై మొగ్గలు, పచ్చని ఆకులు గల కొబ్బరికాయల నీడ ప్రతిఫలిస్తుంది . ఆ ఆకులనీడ వాకిలి అంతా అలికినట్టుగా, మొగ్గల నీడ ముగ్గులు పెట్టినట్టు అందమైన భావన కలుగుతుంది.

స్వప్న వృత్తాంతం

యిష్టదేవతా ప్రార్ధన చేసిన అనంతరం రాయలు ఆముక్తమాల్యద వ్రాయడానికి ప్రేరణ ఏమిటో వివరించాడు. దీనికి ప్రేరణ అతనికి వచ్చిన కల. ఆ కల ఎప్పుడు ఎక్కడ వచ్చిందంటే...

15వ శతాబ్దంలో పట్టాభిషిక్తుడైన తర్వాత రాయలు రాజ్యవిస్తరణకు పూనుకున్నాడు. ఈ విజయయాత్రలో భాగంగా కళింగ రాజ్యంపై మూడోవిడత దండయాత్రకు బయలుదేరాడు. బెజవాడలో కొన్ని వారాలు విడిది చేసిన సమయంలో ఒకసారి కృష్ణాజిల్లా కూచిపూడి సమీపంలో శ్రీకాకుళాంధ్ర మహావిష్ణువు దేవాలయానికి తీర్థయాత్ర చేసి ఏకాదశి ఉపవాసం చేసాడు. ఆ రాత్రి నాలుగో ఝామున ఆయనకో కల వచ్చింది. ఆ కలలో ఎవరు కనబడ్డారో ఈ చక్కని సీస పద్యంలో వర్ణించాడు:


( ఈ పద్యం రాఘవ స్వరంలో .. రాగం - ఆనంద భైరవి )

సీ. నీలమేఘముడాలు డీలు సేయఁగఁ జాలు

మెఱుఁగుఁ జామనచాయ మేనితోడ
నరవిందములకచ్చు లడఁగించు జిగి హెచ్చు
నాయతం బగు కన్నుదోయి తోడఁ
బులుఁగురాయనిచట్టుపలవన్నె నొరవెట్టు

హోంబట్టుజిలుఁగు రెంటెంబుతోడ

నుదయార్కబింబంబు నొఱపు విడంబంబు
దొరలంగనాడు కౌస్తుభముతోడఁ

తే. దమ్మికే లుండఁ బెఱకేల దండ యిచ్చు
లేము లుడిపెడు లేఁజూపు లేమతోడఁ

దొలఁకు దయఁ దెల్పు చిఱునవ్వుతోడఁ గలఁ ద

దంధ్ర జలజాక్షుఁ డిట్లని యాన తిచ్చె.

స్వప్నములో సాక్షాత్కరించిన వాడు అంధ్ర జలజాక్షుడు, అంటే ఆంధ్ర మహావిష్ణువు. అతను ఎలా ఉన్నాడంటే...
నల్లని మేఘములను కూడా బలహీనపరచగల నిగనిగలాడే చామనచాయ గల శరీరముతో, తామర రేకుల గర్వమును అణచివేయగల అందమైన కన్నులు కలిగి, గరుత్మంతుని రెక్కలయొక్క కాంతిని వన్నెపెట్టు (గీటురాయి మీద బంగారాన్ని వన్నె చూసినట్టు) బంగారు జరీ కలిపిన సన్నని పట్టువస్త్రములు ధరించి, బాలసూర్యబింబమును మించిన కాంతులు గలిగిన కౌస్తుభమణి ధరించిన స్వామి. ఒకచేతితో కమలము బట్టుకొని, మరొక చేతితో తన చేతిని పట్టుకున్న లక్ష్మీదేవి సరసనుండగా దయతో కూడిన చిరునవ్వుతో దర్శనమిచ్చాడు.

సీస పద్యం ఎంతందంగా ఉందో చాసారా! "డాలు - జాలు", "కచ్చు - హెచ్చు" ఇలా అన్ని పాదాల్లోనూ ప్రాస ఆకట్టుకుంటుంది. తమాషా ఏమిటంటే, ఈ పద్యాన్ని రాసింది రాయలు కాదు! ఇది అల్లసాని పెద్దన వ్రాసింది. మనుచరిత్రలోది. స్వారోచిష మనువుకు విష్ణువు ప్రత్యక్షమైనప్పుడు ఎలా ఉన్నాడో వర్ణించే పద్యమిది. కాని చివరనున్న తేటగీతిని మాత్రం రాయలు ఇక్కడ సందర్భానికి అణుగుణంగా మార్చి వ్రాసాడు. పెద్దన కవిత్వమంటే రాయలకెంత అభిమానమో. ఎంత ముచ్చటపడక పోతే ఆ పద్యాన్ని ఇక్కడ వాడుకొని ఉంటాడు! ఇలా సొగసుగా పద్యం వ్రాయడం రాయల శైలి కాదు.

కథలోకి వస్తే, అలా కలలోకి వచ్చిన ఆంధ్రవిష్ణువు ఏమని ఆనతినిచ్చాడంటే - మదాలస చరిత్ర, సత్యావధూ ప్రీణనము, సకల కథాసార సంగ్రము, జ్ఞాన చింతామణి, రసమంజరి మొదలైన ఎన్నో మధుర కావ్యాలని సంస్కృత భాషలో రచించి మెప్పించావు. అలాంటి నీకు ఆంధ్రభాష అసాధ్యమా? ఆ భాషలో కూడా ఒక కృతి నిర్మించి మాకు సంతోషాన్ని కలిగించు - అని.



( ఈ పద్యం రాఘవ స్వరంలో. రాగం -- సారంగ )

ఉ. ఎన్నిను గూర్తునన్న విను మే మును దాల్చిన మాల్య మిచ్చున

ప్పిన్నది రంగంమం దయిన పెండిలి సెప్పుము మున్ను గొంటి నే

వన్ననదండ యొక్క మగవాడిడ, నేను దెలుంగు రాయడన్

గన్నడ రాయ! యక్కొదువ గప్పు ప్రియా పరిభుక్త భాక్కథన్.

ఓ కన్నడరాయా! నా సంతోషం కోసం నా కథతో తెలుగులో ఒక కృతిని రచించుము. నా గురించి ఉన్న ఎన్నో కథలలో దేని గురించి రాయాలంటావా? తాను ముందు ధరించిన పూలమాలలను నాకు సమర్పించిన చూడికుడుత్త నాంచారియని పిలువబడిన చిన్నారి గోదాదేవితో నా పరిణయం గురించి చెప్పు. పూర్వము ఒక మగవాడిచ్చిన పూలదండ ఏవగింపుతో తీసుకున్నాను. ఆ కొఱత తీరునట్టుగా నా ప్రియురాలు గోదాదేవి చేత విడువబడిన మాలను నేను పొందిన వైనము వివరింపుము. నేనేమో తెలుగు రాయణ్ణి, నువ్వేమో కన్నడ రాయడివి. అంచేత నువ్వే ఆపని చెయ్యడానికి తగినవాడవు. అని కోరాడు.

ఇక్కడ ప్రస్తావించిన ఆ మగవాడు ఎవరో, అతను ఇచ్చిన దండ కథేమిటో కచ్చితంగా తెలియదు. కొందరేమో కృష్ణావతారంలో సుదాముడు అని అన్నారు. సుదాముడు అంటే మంచి దండ కలవాడు అని అర్థం. అతను శ్రీకృష్ణునికి మంచి దండలు సమర్పించాడు. అయితే అవి ఏవగింపుతో తీసుకోవడం ఎందుకు అన్నది స్పష్టం కాదు, సమంజసంగానూ లేదు. ఆంధ్రనాయక శతకం అని ఒక శతకం ఉంది. అందులో వేరే ఒక కథ ఉంది. ఈ ఆంధ్ర విష్ణువును అర్చించే పూజారి ప్రతిరోజూ ఆయనకు వేసే దండలను తన ప్రియురాలైన ఒక వేశ్యకి ముందు అలంకరించి, అవి తెచ్చి విష్ణువు మెడలో వేసేవాడట. ఒకరోజు రాజుగారు దైవ దర్శనానికి వస్తే దైవ ప్రసాదంగా విష్ణువు మెడలోని పూలదండని రాజుగారి మెడలో వాశాడట. ఆ దండలో ఒక వెండ్రుక వచ్చింది. అది చూచి రాజుగారికి కోపం వచ్చింది. "భగవంతునికి అర్పించే పూలదండలో ఈ కేశమేమిటి?" అని గద్దించాడు. పూజారి భయంతో, "ప్రభూ! మన స్వామి కొప్పులోని వెండ్రుక ఇందులో చిక్కుకుంది" అన్నాడట. "నువ్వు చెప్పేది చాలా విడ్డూరంగా ఉంది. విగ్రహానికి కొప్పేమిటి?" అని రాజు నిలదీసాడు. రేపు చూపిస్తానన్నాడట పూజారి. ఆ రాత్రి భగవంతుని ప్రార్థిస్తే తన భక్తుని రక్షించడానికి తన విగ్రహానికి కొప్పు తెప్పించాడట ఆ స్వామి! ఇక్కడ ప్రస్తావించింది ఆ పూజారి గురించని అనుకోవడం సమంజసం. వేశ్యకి వేసిన దండ తనకిస్తే ఏవగింపు కలగడం సహజమే కదా!

సరే ఏ కథ కావ్యంగా వ్రాయాలో, ఎందుకు వ్రాయాలో కూడా చెప్పాడు. మరి తెలుగు భాషలో ఎందుకట? అంటే,

( ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో )
ఆ. తెలుగదేల యన్న, దేశంబు తెలు గేను
దెలుగు వల్లభుండ దెలుగొ కండ
యెల్ల నృపులు గొలువ నెరుగవే బాసాడి
దేశభాషలందు దెలుగు లెస్స

నేను నివసించునది తెలుగుదేశము. నేను తెలుగు రాయడను. తెలుగు కలకండ అంత తీయని భాష. మంచి కండ, అంటే పుష్టి గల భాష. ఎందరో సామంతరాజులతో వివిధ భాషలు వింటూ , మాట్లాడుతూ ఉండే నీకు తెలుగుభాష అందం గురించి తెలియంది కాదు. దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స కాదా..

ఈ పద్యంలో చివరిపాదం వినని తెలుగువాళ్ళు ఉండరనడం అతిశయోక్తి కాదు. అంతగా ప్రచారం పొందింది. ఇది చాలామంది స్వయంగా కృష్ణదేవరాయలే అన్నదనుకుంటారు. అన్నది ఆంధ్ర విష్ణువు. ఇందులో ఉన్న తెలుగు వల్లభుడు అతనే. మరో తమాషా ఏమిటంటే, ఈ వాక్యం ముందు మనకి కనిపించేది క్రీడాభిరామం అన్న కావ్యంలో. వినుకొండ వల్లభరాయడో, శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడో వ్రాసిన కావ్యమది. ఆ వాక్యం కృష్ణదేవరాయల అంతరాంతరాలలో అంతగా నిండిపోయిందన్న మాట. రాయలకి తెలుగంటే ఎంత అభిమానమో కదా!



(ఈ పద్యం చదువరి స్వరంలో )

క. అంకితమో యన నీకల
వేంకటపతి యిష్టమైన వేల్పగుట దదీ
యాంకితము సేయు మొక్కొక
సంకేతమ కాకతడ రసన్నేగానే.

కావ్యం దేని గురించో, ఏ భాషలోనో చెప్పాడు బాగుంది. అంకితం ఎవరికి? తనకే ఇమ్మన లేదు చూడండి! కావ్యము నా గురించి రాసినా, నీకు ఇష్టదైవమైన వేంకటేశ్వరుడికి అంకితమివ్వు . పేరులోనే తేడా కాని మేమిద్దరమూ ఒక్కటే కదా. మా ఇద్దరికీ ఎటువంటి భేధమూ లేదు. అలా తనకిష్టమైన కథని, తన భాషలో రాయమని చెప్పినా, అంకితం విషయంలో అది రాయలవారి ఇష్ట దైవమైన వేంకటేశ్వరునికే ఇవ్వమన్నాడు.


ఎవరికిచ్చినా ఒకటే కదా! తను ఆనతిచ్చినట్టుగా ఆ కావ్యాన్ని రచిస్తే, ఉత్తరోత్తర గొప్ప అభివృద్ధి పొందుతావని దీవించి ఆ తెలుగురాయలు అంతర్ధానమయ్యాడు. యుద్ధ సంరంభంలో ఉన్న రాయలకి ఇలాంటి కల రావడం విడ్డూరం కదూ!

రాయలు నిద్రలేచిన తర్వాత ఆలయ గోపురానికి నమస్కరించి కాలకృత్యాలు తీర్చుకొని దండనాధ సామంతులను, వేదపండితులను పిలిపించి తన స్వప్న వృత్తాంతం వివరించాడు. వాళ్లు సంతోషించి "మహారాజా! ఈ కల నీకు సకల శుభాలనే సూచిస్తుంది. శ్రీమహావిష్ణువు సాక్షాత్కారం వల్ల ఇంతకు ముందుకంటె భక్తి పెరగగలదని, కావ్యరచన చేయమనడం నీకు విద్యాప్రాప్తి కలగగలదని సూచిస్తుంది. అంతేగాక లక్ష్మీ సమేతంగా రావడం నీకు ధనసంపద కూడా సమృద్ధి పొందగలదని, చేతిలో కమలం ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యాన్ని సూచిస్తుంది. నీ కొలువులో సకల సామంతరాజులతో భాష గురించి వచ్చిన ప్రస్తావన సమస్త సామంతులు నీ ఆధీనంలో ఉండగలరనడానికి సంకేత సూచన. అదేవిధంగా తన ప్రియురాలు ధరించి ఇచ్చిన పూలమాలల గురించి ప్రస్తావించాడంటే నీకు భవిష్యత్తులో బహు ప్రేయసీ ప్రాప్తి కలగగలదని చెప్పకనే చెప్పుతున్నది. ఈ ప్రబంధ రచన నీకు అన్నివిధములుగా అభివృద్ధి, క్షేమం, విజయం కలిగిస్తుంది అని చెప్పారు.

ఆముక్తమాల్యద కావ్యం అవతరించడానికి ఉన్న నేపథ్యం ఇదీ. వచ్చేసారి విల్లిపుత్తూరు వర్ణనలోకి వెళదాము.